Uluslararası kurumlar ve avukatlar Can Atalayı ve Türkiyedeki yargı krizini konuştu

Burada kaçınılması, mücadele edilmesi gereken ise kişisel olanın kararın belirleyicisine dönüşmesidir. Yoksa, hâkimin, kişisel duygu ve düşüncelerini tamamen bir tarafa bırakarak, kurgusal bir tarafsızlık içerisinde hüküm verebilmesi zaten mümkün değildir. Bu nedenle, Montesquieu’nün, “Hâkim konuşan yasadır” sözünün gerçek hayatta bir karşılığı bulunmamakta, Çicero’nun “Hâkim, sadece hukukun dili olmalıdır.” ifadesi ise temenni mesabesinde kalmaktadır. Çünkü, ne denli kazuistik düzenlenirse düzenlensin hukuk normunun tüm ihtimalleri öngörmesi mümkün olmadığından hukuksal uyuşmazlığa uygulanacak normun tespiti; yorumu ve dolayısıyla öznelliği gerektirmektedir. Bu nedenle sınırlı sayıda teknik dava haricinde bir nesnellikten bahsedilemeyecektir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2016’da Anayasa Mahkemesi’nin tutuklu gazeteciler Can Dündar ve Erdem Gül için verdiği tahliye kararı için “Karara uymuyorum, saygı da duymuyorum” ifadelerini kullanmıştı. Eylül 2018’de MİT TIR’larının durdurulması görüntülerini eski Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar’a verdiği iddiasıyla 5 yıl 10 ay hapis cezası Yargıtay’da onanan CHP Milletvekili Enis Berberoğlu, Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuş, Berberoğlu hakkında yeniden yargılama kararı verilmişti. Ancak karar uygulanmayınca Berberoğlu’nun avukatları ikinci kez Anayasa Mahkemesi’ne başvurmak durumunda kalmıştı. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) ihlal kararlarının uygulanmaması da yargının bağımsız olmadığı eleştirilerine yol açan göstergelerden biri. Son dönemde aralarında Gezi Parkı, Osman Kavala, Selahattin Demirtaş, Cumhuriyet gazetesi, Sözcü, ÇHD davalarının da yer aldığı pek çok dava da yargının siyasallaştığı iddialarına yol açan bir başka unsur oldu. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmesiyle Hakimler Savcılar Kurulu’nun altı üyesini atama yetkisi Cumhurbaşkanı’na, kalan yedi üyesini atama yetkisi ise Meclis’e verildi.

Sayıştay yasama organı adına bütçe uygulamalarını denetler ve kesin hükme bağlar. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Maddesine göre, “Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır”. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarının, doğrudan Anayasa Mahkemesi yerine Adalet Bakanlığı’nda kurulacak tazminat komisyonu tarafından karara bağlanması öngörülüyor. Ceza Dairesi’nin verdiği kararın da AYM önünde bir bireysel başvuru konusu olduğuna dikkat çeken Sağkan, AYM’nin bu konuda vereceği kararın önemine dikkat çekti. 15 Temmuz darbe girişiminden sonra Türkiye’de rejim ve hükumet sistemi tartışmaları yaşanmıştır. Bu tartışmalar sonrasında iktidar partisine milliyetçi muhalefet partisinin destek vermesi ile Anayasa değişikliğine gidilmiştir. Mehmet Durakoğlu’na göre Türkiye’de yargı siyasal stratejilerin parçası olmaya dönüştü. Hükümetin doğrudan doğruya yargıyı sopa gibi kullandığını ifade eden Durakoğlu, “Mesela Gezi Davası da toplantı ve gösteri yürüyüşlerine bir meydan okumadır. Cumhuriyet davası açıldığında ya da Sözcü davası açıldığı zamanda Türkiye’de bir merkez medya vardı, şimdi yok” diyor. 24 Haziran’daki cumhurbaşkanlığı seçimini Recep Tayyip Erdoğan kazandı.

Oysa Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereği biz sadece bizimle ilgili bilgileri paylaşabiliriz. WhatsApp’ın önce kullanımını yaygınlaştırmak için her türlü kolaylığı sağlaması, iyice yaygınlaştıktan ve vazgeçilmez hale geldikten sonra da tek taraflı kullanım ve gizlilik koşulları dayatmasının dürüstlüğü aykırı olmadığı ve haksız rekabet teşkil etmeyeceğini savunmak mümkün değildir. WhatsApp’ın bir ticari işletme olarak sunduğu iletişim hizmetine karşılık bir ücret istemesi sürpriz olmazdı ama dayattığı ve kullanım için şart koştuğu gizlilik anlaşması baştan aşağı hukuka aykırılık içeren kötü bir sürpriz oldu\. Anında oyun oynamaya hazır ol ve çevrimiçi kumarhanemizde oyna paribahis\. Bu yasa çıkarsa, Türkiye talep edebilir belki ama WhatsApp bu şekilde içerik tutmuyor. Ellerindeki kullanıcı bilgileri, işte sizin e-mail adresiniz, telefon numaranız, verdiyseniz başka bilgileriniz. Bu bilgileri ABD’de tutuyorlar ve kimseyle kolay kolay paylaşmıyorlar. Şunu diyor, “Siz burada bir temsilcinizi bildirmek zorundasınız. Eğer bildirmeseniz internet ağ trafiğinizi önce yüzde 50 sonra da yüzde 95 daraltacağız,” diyor. Bu şu anlama geliyor, kullanılamaz hale gelecek bu sosyal ağlar. Türkiye’ye gelmezlerse, hem onlar (sosyal ağ sağlayıcılar), hem de kullanıcılar kaybedecek.

Gerek tamamlamakla yükümlü oldukları öğrenim silsilesinde gerekse hâkim adaylığı sürecinde ciddi bir hukuk eğitimi almazlar. Ancak bu eksiklik hâkimlik mesleğinin Türkiye koşullarında icrasına engel teşkil etmemektedir. Hukuk düşüncesi ve pratiğinin bu ölçüde ayrıştığı ve iki ayrı kamu yarattığı, hukuk ekollerinin, cemiyetinin bulunmadığı yerde bir hukuk eğitiminden söz edilemeyeceği gibi böyle bir hukuk/yargı kültüründe eğitimin yegane işlevi; “işkoluna” “ustabaşı” yetiştirmektir. Türkiye’de yargı organı ile ilgili tartışmalar her zaman gündemde olmuştur. 2017 anayasa değişiklikleri ile birlikte söz konusu tartışmalar çoğalmış, özellikle yargı bağımsızlığı ile ilgili sorunlar sıklıkla gündeme gelmeye başlamıştır. Bu durum söz konusu sorunların ne şekilde giderilebileceğine dair çalışmaları da beraberinde getirmiştir. Yapılan çalışmaların çoğunda öne çıkan nokta, genel olarak yargı ve özel olarak da yüksek mahkemelerle ilgili yapılması gereken reformların genel bir perspektifle ortaya konulması şeklindedir. Bu raporda yargı organının oluşumu ve niteliklerine ilişkin “anayasal sorunlar ve çözüm önerileri” üzerinde durulmuştur.

Türkiye’de mahkeme kararlarında istikrar, uygulama birliği prensipleriyle “not sistemi” eşliğinde işleyen “otoriter ve didaktik yargı kültürü” temyiz mahkemesinin içtihatları aracılığıyla tekdüze bir hukuk uygulaması yaratmaktadır. Hâlbuki, Kara Avrupası Hukuk sistemi dahilinde tasnif edilen Türk Hukuk sisteminde, yüksek mahkeme içtihatları bir diğer deyişle kazai içtihatlar yardımcı kaynak hüviyetindedirler. Sadece İçtihadı Birleştirme Kararlarının ve Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı söz konusudur. Kıta Avrupası Hukuk sisteminde hukuk, büyük ölçüde soyut hukuk kuralları üzerinden inşa edilirken; her davanın, her mahkeme kararının somut yeni durumlarda verilecek kararlar bakımından bir zemin oluşturduğu Common Law’da hukuk, mahkeme kararları üzerinden ilerlemektedir. Bu itibarla, Common Law’un uygulandığı ülkelerde mahkeme kararları geçmişe olduğu kadar geleceğe yönelen bir perspektife sahiptir. Dış görünüşüyle Kıta Avrupası Hukuk Sistemini andıran ve temel iddiası da bu yönde olan Türkiye’de ise Common Law’a benzer şekilde, bilhassa temyiz mahkemesi kararları üzerinden ilerleyen bir hukuk geleneği/uygulaması mevcuttur. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde Anayasa Mahkemesi (AYM) yine en yüksek yargı organı. AYM’nin üye sayısı yeni sistemde askeri yargıtay ve yüksek idare mahkemelerinin kaldırılmasıyla 17’den 15’e düşürüldü. AYM’nin üç üyesi meclis, 12 üyesi de cumhurbaşkanı tarafından atanıyor ancak atamaların aslında hepsini cumhurbaşkanının yaptığına ilişkin eleştiri Türkiye’de yargı bağımsızlığı tartışmalarının zeminini oluşturuyor. Sağkan’ın ardından söz alan İngiltere ve Galler Hukuk Cemiyeti avukatlarından Av. Bir diğer etmen oldukça özgün ama oldukça uzun sürecek; şu anda özellikle tecrübeli yargıç ve savcıların önemli bir kısmı, geçmişlerinde Fethulahçılıkla malul oldukları için her an bir soruşturma ile karşı karşıya kalabilme riski altındalar. O kadar ki yargılayan ile yargılanan arsındaki fark sadece duruşma salonunda bulundukları yer olabiliyor!